เมื่อการมองใกล้เริ่มยากขึ้น : สัญญาณของสายตายาวตามอายุ (Presbyopia)
สายตายาวตามอายุ หรือที่เรียกกันว่า Presbyopia คือภาวะสายตาที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติเมื่อคนเราอายุมากขึ้น โดยเฉพาะตั้งแต่ช่วงอายุ 40 ปีขึ้นไป ซึ่งจะเริ่มมีอาการมองใกล้ไม่ชัด เช่น อ่านหนังสือไม่เห็น ต้องยืดแขนออกไปไกลขึ้นเพื่ออ่าน หรือต้องการแสงสว่างมากขึ้นเมื่ออ่านหนังสือ
สาเหตุของสายตายาวตามอายุ
สายตายาวตามอายุไม่ได้เกิดจากความผิดปกติของรูปร่างลูกตาเหมือนสายตาสั้นหรือยาวทั่วไป แต่เกิดจากการที่เลนส์ตา (เลนส์แก้วตา) สูญเสียความยืดหยุ่น ไปตามวัย ทำให้ไม่สามารถปรับโฟกัสได้เหมือนเดิม ส่งผลให้มองวัตถุใกล้ไม่ชัด
อาการของสายตายาวตามอายุ
- มองใกล้ไม่ชัด โดยเฉพาะเวลาอ่านหนังสือหรือดูโทรศัพท์
- ต้องถือหนังสือหรือมือถือให้ห่างตากว่าปกติ
- ปวดตา หรือเมื่อยล้าสายตาเมื่อต้องใช้สายตาใกล้นาน ๆ
- ปวดศีรษะหลังจากอ่านหนังสือหรือทำงานใกล้ ๆ
- ต้องการแสงสว่างมากขึ้นในการอ่าน
วิธีแก้ไข/ทางเลือกในการใช้สายตา
- แว่นสายตาอ่านหนังสือ (Reading Glasses)
เป็นทางเลือกง่ายและแพร่หลาย ใช้เฉพาะเมื่อต้องอ่านหนังสือหรือทำงานใกล้ ๆ - แว่นตาแบบสองชั้น หรือแว่นโปรเกรสซีฟ (Progressive lenses)
เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการมองเห็นได้ทั้งใกล้และไกลโดยไม่ต้องถอดเปลี่ยนแว่น - คอนแทคเลนส์แบบเฉพาะทาง
เช่น คอนแทคเลนส์แบบ multifocal หรือใส่เป็นแบบ monovision - การผ่าตัดแก้ไขสายตา
เช่น การทำ เลสิคแบบเฉพาะสำหรับผู้มีสายตายาวตามอายุ หรือการใส่เลนส์เทียมชนิดหลายระยะ 2 หรือ 3 ระยะ ในกรณีที่มีภาวะต้อกระจกร่วมด้วย
การแก้ไขสายตายาวตามวัยด้วยเลสิค
สำหรับผู้ที่มี สายตายาวตามอายุ (Presbyopia) และต้องการแก้ไขด้วยเลสิค ปัจจุบันมี หลายเทคนิคที่พัฒนาโดยเฉพาะเพื่อรองรับภาวะนี้ ซึ่งแตกต่างจากเลสิคทั่วไปที่เน้นแก้สายตาสั้นหรือยาวอย่างเดียว
วิธีเลสิคสำหรับสายตายาวตามอายุ
| วิธีการรักษา | หลักการ | ข้อดี | ข้อควรพิจารณา | เหมาะกับใคร |
|---|---|---|---|---|
| Monovision LASIK | ตาข้างหนึ่งมองใกล้ อีกข้างมองไกล | ไม่ต้องพึ่งแว่นอ่านหนังสือ | ช่วงแรกอาจรู้สึกไม่สมดุล ต้องอาศัยการปรับตัวของสมอง | ผู้ที่เคยลองใส่คอนแทคแบบ monovision แล้วชอบ |
| PresbyLASIK | ปรับความโค้งกระจกตาให้มองได้หลายระยะ (ใกล้-กลาง-ไกล) | มองหลายระยะด้วยตาเดียว | อาจใช้เวลาในการปรับสายตาหลังทำ | ผู้ที่ต้องการมองหลายระยะ โดยไม่พึ่งแว่น |
| เลนส์แก้วตาเทียม (RLE, Refractive Lense Exchange) | เปลี่ยนเลนส์ธรรมชาติเป็นเลนส์มัลติโฟกัส | เห็นชัดทุกระยะ ไม่ต้องทำเลสิคซ้ำ | ผ่าตัดใหญ่กว่าเลสิค / ไม่สามารถย้อนกลับ | ผู้สูงวัย / มีแนวโน้มเป็นต้อกระจก |
| Phakic IOL | ใส่เลนส์เสริมโดยไม่เอาเลนส์เดิมออก | รักษาสายตาโดยไม่เปลี่ยนเลนส์เดิม | ไม่เหมาะกับผู้ที่มีปัญหาช่องตาแคบ | คนอายุน้อย / กระจกตาบาง / ไม่เหมาะหรือไม่สามารถทำเลสิคได้ |
หมายเหตุ:
- ทุกวิธีต้องผ่านการตรวจประเมินก่อน
- ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับสุขภาพดวงตาและการตอบสนองของแต่ละบุคคล
- ต้องเข้าใจการเป็นไปของอาการสายตายาวตามอายุที่ค่าสายตายาวจะมีเพิ่มขึ้นเรื่อยๆตามอายุที่เพิ่มขึ้น ฉะนั้นเมื่อเวลาผ่านไปก็อาจมีผลลัพธ์ที่เปลี่ยนแปลงอีกได้
สรุป
สายตายาวตามอายุเป็นภาวะที่เกิดขึ้นกับทุกคนตามวัย ไม่ใช่โรคและสามารถจัดการได้ง่ายด้วยอุปกรณ์ช่วยมองหรือการรักษาที่เหมาะสม หากเริ่มมีอาการมองใกล้ไม่ชัด ควรพบจักษุแพทย์เพื่อตรวจวัดสายตาและรับคำแนะนำที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล