ต่อมไขมันเปลือกตาอุดตัน คืออะไร ดูแลรักษาอย่างอย่างไร?

ต่อมไขมันเปลือกตาอุดตัน (Meibomian Gland Dysfunction - MGD) เป็นภาวะที่ต่อมไขมันบริเวณเปลือกตาทำงานผิดปกติ โดยจะมีลักษณะการอุดตันของท่อไขมันส่วนปลาย หรือเกิดการเปลี่ยนแปลงของคุณภาพและปริมาณของน้ำไขมันที่อยู่ในต่อมไขมัน (meibum ส่งผลทำให้น้ำไขมันที่จะออกมาหล่อเลี้ยงผิวตาไม่สามารถไหลออกมาได้อย่างปกติ เกิดการเปลี่ยนแปลงของชั้นฟิล์มไขมันของน้ำตาชั้นบนสุด ทำให้น้ำตาระเหยง่าย เกิดอาการแห้งตา ระคายเคือง ตาแดง ตาอักเสบง่าย และการอุดตันของต่อมไขมันที่เปลือกตายังส่งผลให้มีการอักเสบของเปลือกตาหรือเป็นตากุ้งยิงได้ง่ายขึ้น

ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดต่อมไขมันเปลือกตาอุดตัน

• การเปลี่ยนแปลงของคุณภาพไขมันในต่อมไมโบเมียน ทำให้เหนียวข้นผิดปกติ ขับออกมาไม่ได้ หรือออกมาได้น้อยลง
• อายุที่เพิ่มขึ้น
• สวมใส่คอนแทคเลนส์เป็นเวลานาน
• การใช้เครื่องสำอางรอบดวงตาโดยไม่ล้างออกให้สะอาด ทำให้เพิ่มการอุดตันของต่อมไขมันเปลือกตา
• โรคผิวหนังบางชนิด เช่น โรคผิวหนังอักเสบหรือสิว
• โรคเกี่ยวกับดวงตา เช่น โรคเยื่อบุตาอักเสบที่เกิดจากสารก่อภูมิแพ้ ตากุ้งยิง เปลือกตาอักเสบ เป็นต้น

อาการที่พบได้

• ตาแห้ง แสบตา หรือระคายเคือง
• ตามัวเป็นพัก ๆ โดยเฉพาะตอนกระพริบตา
• ขอบตาแดง บวม หรือมีขี้ตาเหนียว
• หนังตามีลักษณะมันหรือมีสะเก็ด
• รู้สึกเหมือนมีเศษฝุ่นอยู่ในตา

การวินิจฉัย

แพทย์จะใช้เครื่องมือจักษุเฉพาะทางตรวจดูลักษณะของต่อมไขมันบริเวณเปลือกตา รวมถึงอาจใช้การกดต่อมไขมันที่เปลือกตาเบา ๆ เพื่อดูคุณภาพของไขมัน และอาจใช้เครื่องมือวิเคราะห์คุณภาพของฟิล์มน้ำตาเพิ่มเติม

แนวทางการรักษา

1. ประคบอุ่น เป็นวิธีพื้นฐานที่ช่วยให้ไขมันที่อุดตันละลายและไหลออกได้ง่ายขึ้น โดยใช้อุณหภูมิประมาณ 40-45 องศาเซลเซียส นาน 10-15 นาที
2. นวดเปลือกตาเบา ๆ หลังการประคบ เพื่อช่วยระบายไขมันออกจากต่อม
3. ทำความสะอาดเปลือกตา ด้วยผลิตภัณฑ์โฟมฟอกเฉพาะหรือแผ่นเช็ดเปลือกตา
4. ใช้ยาหยอดตาหรือยาป้ายตา เช่น ยาปฏิชีวนะหรือยาต้านการอักเสบ
5. รักษาด้วยเทคโนโลยีทางการแพทย์ เช่น Eyelid spa เป็นวิธีช่วยเปิดท่อไขมันที่อุดตันอย่างมีประสิทธิภาพ

การป้องกัน

• รักษาความสะอาดรอบดวงตาอย่างสม่ำเสมอ
• หลีกเลี่ยงการแต่งตาหนา ๆ หรือการใช้ผลิตภัณฑ์ที่ก่อให้เกิดการอุดตัน ถ้ามีการใช้เครื่องสำอางค์ ควรมีการเช็ดล้างทำความสะอาดให้เกลี้ยงทุกวัน
• ตรวจสุขภาพตาเป็นประจำ โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการตาแห้งหรือใส่คอนแทคเลนส์เป็นประจำ

สรุป

แม้ต่อมไขมันท่อน้ำตาอุดตันจะดูเป็นเรื่องเล็ก ๆ แต่หากปล่อยไว้โดยไม่รักษา อาจทำให้เกิดภาวะตาแห้งเรื้อรัง และมีผลต่อการมองเห็นได้ และมีการอักเสบที่เปลือกตาหรือเกิดตากุ้งยิงซ้ำเป็นประจำ ดังนั้น หากมีอาการผิดปกติบริเวณเปลือกตาหรือดวงตา ควรพบจักษุแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกวิธี